Wat is een basaalcelcarcinoom

Het basaalcelcarcinoom is de meest voorkomende vorm van huidkanker, De kwaadaardige veranderingen ontstaan in de basale cellen van de opperhuid. Andere benamingen zijn basocellulair carcinoom of basalioom. Per jaar wordt er in Nederland bij meer dan 20.000 mensen een basaalcelcarcinoom vastgesteld en dat aantal neemt de laatste jaren nog verder toe. Basaalcelcarcinomen zijn goed te behandelen, maar om redenen die hieronder worden uitgelegd, blijft men vaak nog enkele jaren en soms levenslang onder controle bij de dermatoloog.

Hoe ontstaat een basaalcelcarcinoom

Blootstelling aan zonlicht blijkt een belangrijke rol te spelen bij het ontstaan van huidkanker. De cellen van de opperhuid zijn uitgerust met een speciaal reparatiesysteem om schade aan genetisch materiaal in de celkern (DNA), ontstaan door zonlicht (ultraviolet licht UV), te herstellen. Het hele leven lang is het dagelijks nodig dat beschadigd DNA wordt hersteld, waarbij er na uitgebreid zonnebaden meer schade hersteld moet worden dan na geringe zonblootstelling. Af en toe wordt een DNA beschadiging op een belangrijk punt in het erfelijke materiaal niet of onvoldoende gerepareerd. Er ontstaat een kankercel, die ongecontroleerd begint te groeien, waarna in de loop der tijd huidkanker ontstaat. Het is duidelijk dat voor het ontstaan van basaalcelcarcinomen een zonverbranding in de vakantie (=intermitterende blootstelling) waarschijnlijk een belangrijkere rol speelt dan bijvoorbeeld continue zonblootstelling zonder te verbranden (=cumulatieve blootstelling). Bovendien blijkt zonbeschadiging vooral in de kinderjaren meer gevolgen te hebben dan later in het leven.

Overigens zijn er nog andere factoren dan blootstelling aan uv-licht die een rol spelen bij het ontstaan van basaalcelcarcinomen. We weten dit omdat basaalcelcarcinomen soms ontstaan op plaatsen die niet of nauwelijks in de zon zijn geweest of ontstaan in een litteken na röntgenbestraling. Ook erfelijke factoren spelen een rol onder andere het huidtype.

Wat zijn de verschijnselen

Er zijn verschillende vormen van het basaalcelcarcinoom. ze hebben met elkaar gemeen dat op de huid een langzaam groeiend roze, huidkleurig of lichtbruin knobbeltje ontstaat, dat geleidelijk groter wordt. Vaak ontstaat in het midden een donker korstje, dat al bloedt bij lichte aanraking. Meestal zijn er geen klachten van jeuk of pijn. Het weefsel van het knobbeltje is wat glazig, glanzend en toont soms kleine bloedvaatjes. Bij verdere groei kunnen niet-genezende wondjes ontstaan.

Basaalcelcarcinomen ontstaan op een zonbeschadigde huid vooral in het gezicht, op en om de neus, de slapen en de oren. Een bijzondere vorm is het ‘romphuid basaalcelcarcinoom’ dat, zoals de naam al zegt vooral op de huid van borst en rug voorkomt. Deze vorm lijkt sterk op een eczeemplek, echter zonder de voor eczeem kenmerkende intense jeuk en zonder dat het plekje reageert op zalf voor eczeem.

Hoe wordt de diagnose gesteld

Hoewel de verschijnselen van een basaalcelcarcinoom erg kenmerkend zijn, zal toch vaak onder plaatselijke verdoving een stukje weefsel worden weggenomen (een biopt) voor microscopisch onderzoek. Indien het gezwelletje nog erg klein is, kan worden besloten het direct definitief chirurgisch te verwijderen. Het weefsel wordt vervolgens opgestuurd om achteraf de diagnose alsnog te bevestigen en om te zien of het helemaal verwijderd is.

De behandeling van een basaalcelcarinoom

In de meeste gevallen zal een basaalcelcarcinoom onder plaatselijke verdoving chirurgisch worden verwijderd (excisie), waarbij rekening wordt gehouden met het beste cosmetische resultaat. Als het niet mogelijk is de wondranden direct te sluiten, zal gebruik worden gemaakt van een plastiek: een techniek waarbij huid van elders wordt verschoven om de wond toch mooi te kunnen sluiten.

Andere technieken die af en toe gebruikt worden zijn:

  • PDT (Fotodynamische therapie). Dit is een combinatie van een behandeling met speciale zalf en rood licht.
  • Cryochirurgie. Hierbij wordt het weefsel van de tumor gecontroleerd bevroren met vloeibare stikstof, waarna de wond vanzelf geneest.
  • Radiotherapie (bestraling), een celdodende zalf (fluorouracil).
  • Curette en coagulatie, Hierbij wordt het weefsel afgeschraapt met een scherp instrument  (curretage) en vervolgens weggebrand, gevolgd door het afschrapen van het verkoolde weefsel.

Het is niet mogelijk de exacte indicaties voor de bovengenoemde en andere technieken te noemen, maar uw dermatoloog kan u uitleggen waarom hij of zij in uw geval een bepaalde methode adviseert.

Leidraad hierbij zijn twee uitgangspunten.

  • De tumor dient in zijn geheel (radicaal) te worden verwijderd.
  • Het mooiste cosmetisch eindresultaat zal worden nagestreefd.

Wat te doen als de tumor terugkomt (recidief tumor)

Ook bij een recidief, dit wil zeggen dat de tumor op dezelfde plaats terugkomt, is de behandeling bij voorkeur chirurgisch. Soms is het nodig dat een recidiefoperatie in een gespecialiseerd centrum plaatsvindt (chirurgie volgens Mohs).

Bij deze techniek haalt de opererende arts in dunne laagjes de tumor weg. Laag voor laag, iedere keer controlerend onder de microscoop. Dit proces wordt herhaald totdat de tumorplaats volledig tumorcelvrij is. Chirurgie volgens Mohs wordt ook toegepast bij tumoren op moeilijke plaatsen (neus, oor, mond en bij het oog). Mohs chirurgie vindt niet plaats bij Medisch Centrum Waalre, maar u kunt door de dermatoloog wel naar een Mohs kliniek verwezen worden.

Van groot belang is te weten dat basaalcelcarcinomen niet uitzaaien en dat niemand aan deze vorm van huidkanker overlijdt. Het is wel belangrijk om basaalcelcarcinomen te behandelen, omdat deze tumoren niet vanzelf genezen en langzaam groter worden.

In ongeveer 4-1-% van de gevallen komt de tumor na de eerste behandeling op dezelfde plek op de huid weer terug. Verder is het van belang opmerkzaam te blijven op nieuwe bassaalcelcarcinomen, omdat bij ongeveer 25% van de mensen ergens anders op de huid opnieuw een basaalcelcarcinoom ontstaat.

Bij de controlebezoeken aan uw dermatoloog wordt niet alleen gelet op een recidief, maar ook op eventuele nieuwe huidtumoren.

Consult

Het consult en de behandeling vallen onder verzekerde zorg en worden dus vergoed door uw zorgverzekeraar. Er kan wel aanspraak gemaakt worden op uw eigen risico. U heeft een verwijzing van uw huisarts of bedrijfsarts nodig.

Specialisme: Dermatologie